ව්යාපෘති ක්රියාකාරකම් පිළිබඳ දළ විශ්ලේෂණය
ව්යාපෘතිය පිළිබඳ දළ විශ්ලේෂණය
“ශ්රී ලංකාවේ අවදානමට ලක්විය හැකි ගංගා ද්රෝණි, ජල පෝෂක ප්රදේශ සහ නකල්ස් කඳු වැටි ජල පෝෂක ප්රදේශයේ පහළින් ජීවත් වන යැපුම් ගොවීන් සහ කෘෂිකාර්මික වැවිලි ප්රජාවන්ගේ දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කිරීම” යන මාතෘකාව යටතේ ක්රියාත්මක වන මෙම ව්යාපෘතිය වසර හයක් පුරා දිවෙන අතර එය ප්රධාන වශයෙන් හරිත දේශගුණික අරමුදල මගින් ශ්රී ලංකා රජයේ සම-මූල්යකරණය සමඟ අරමුදල් සපයනු ලැබේ. දේශගුණික විපර්යාසයන්ට අනුවර්තනය වීමේදී ඉඩම් භාවිතා කරන්නන් මුහුණ දෙන බාධක සහ සීමාවන් ජය ගැනීම කෙරෙහි මෙම ව්යාපෘතිය අවධානය යොමු කරයි.
ව්යාපෘති ප්රදේශය
මහනුවර, මාතලේ, කුරුණෑගල, පොළොන්නරුව, අනුරාධපුර සහ පුත්තලම දිස්ත්රික්ක පුරා ප්රතිකාර භූමි ප්රදේශයක් විහිදෙන අතර, ඒ තුළ ප්රතිකාර සඳහා ප්රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ 46ක් (DSDs) තෝරාගෙන ඇති අතර, ඒකාබද්ධ මුළු ග්රාම නිලධාරී කොට්ඨාශ 1,533ක් (GNDs) ඇත. ව්යාපෘතිය මගින් ආවරණය වන මුළු භූගෝලීය භූමි ප්රමාණය කිලෝමීටර් 7,013 (හෙක්ටයාර 701,305) කි. ඉලක්කගත භූමි ප්රදේශයේ මුළු ජනගහනය පුද්ගලයින් 2,055,650 ක් වන අතර ඉන් කාන්තා ජනගහනය 1,071,778 (52.1%) ක් වන අතර පිරිමි ජනගහනය 983,872 (49.9%) කි. පවුල් 608,828 ක් සහ වාසස්ථාන 614,017 ක් ඇත; පවුල් 61,264 (10%) කාන්තා මූලිකත්වය දරයි.
දේශගුණික තාර්කිකත්වය
GCF-නකල්ස් ව්යාපෘතිය ඉහළ සහ පහළ ප්රදේශ දෙකෙහිම දේශගුණික අවදානමට ලක්විය හැකි පවුල්වල ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ගොඩනැගීම අරමුණු කරයි. මෙම අවසාන ඉලක්කය කරා, එය ප්රධාන වශයෙන් නකල්ස් ජල උල්පත ඉලක්ක කරගත් මානව සහ ස්වාභාවික පද්ධති දෙකෙහිම අනුවර්තනය, මුහුණ දීම, නැවත පැමිණීම, එළිපත්ත සහ පරිවර්තනීය හැකියාවන් වැඩිදියුණු කරන ඉලක්කගත ක්රියාකාරකම් රාශියක් භාවිතා කරනු ඇත.
පිරිපහදු භූමියේ බිඳුණු ස්වභාවය සැලකිල්ලට ගෙන, ක්ෂුද්ර භූගෝල විද්යාවට මැදිහත්වීම සියුම් ලෙස පරිමාණය කිරීම සඳහා සන්දර්භ ප්රවේශයක් භාවිතා කරනු ඇති අතර කළමනාකරණයට අනුවර්තන ප්රවේශයක් නව තොරතුරු සහ සන්දර්භයේ වෙනස්කම් වලට ප්රතිචාර වශයෙන් තීරණ ගන්නා ආකාරය සහ ගැලපීම් සිදු කරන ආකාරය තීරණය කරනු ඇත.
ව්යාපෘති සංරචක
සංරචක 1: දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන තිරසර ඉඩම් කළමනාකරණය
‘දේශගුණික භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය ආරක්ෂා කිරීම පිණිස ඉහළ ජල පෝෂක ප්රදේශවල වැඩිදියුණු කළ ඉඩම් හා ජල කළමනාකරණය’ යන 1.1 ප්රතිදානය ක්රියාවට නැංවීම මෙම සංරචකයෙන් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, ඊට පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුන (03) ඇතුළත් වේ.
- ක්රියාකාරකම් 1.1.1.
ඉවුරු ආරක්ෂා කිරීම සහ පාරවල් දෙපස ජලය බැසයන කාණු පද්ධති කළමනාකරණයක්රියාකාරකම් 1.1.2.
ගම්බද වැව්, පොකුණු සහ වාරි ජාල පුනරුත්ථාපනය හා ස්ථාපිත කිරීම.ක්රියාකාරකම් 1.1.3.
වනාන්තර මොසෙයික් භූ දර්ශන ප්රතිස්ථාපනය කිරීම
පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුනකින් (03) සමන්විත වන ‘ඉහළ ජල පෝෂක ප්රදේශවල සහ පහළ ජලාධාර වාරි ජල සම්පාදිත කෘෂිකාර්මික ප්රදේශයන්හි දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන තිරසර ප්රාථමික නිෂ්පාදනය’ යන 1.2 ප්රතිදානය ක්රියාවට නැංවීම ද මෙම සංරචකයෙන් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, ඊට පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුන (03) ඇතුළත් වේ.
ක්රියාකාරකම් 1.2.1
ඉහළ ජල පෝෂක ප්රදේශවල මෙන්ම පහළ ජලාධාර ප්රදේශවල වාරි ජල සම්පාදිත වී වගාවේ අස්වනු ඉහළ නැංවීම.ක්රියාකාරකම් 1.2.2.
තිරසාර කුඩා ඉඩම් හිමි නිෂ්පාදන ශක්තිමත් කිරීමක්රියාකාරකම් 1.2.3.
තිරසාර වැවිලි ප්රතිසාධනය හා අස්වනු වැඩි කිරීම.
සංරචක 2 : තිරසාර ඉඩම් කළමනාකරණය සඳහා ආරක්ෂිත මූල්ය යාන්ත්රණ
‘උත්ශ්රේණිගත වඩාත් කාර්යක්ෂම හරිත අගය දාම සහ සංවර්ධිත වෙළෙඳපොළ වෙත ඉහළ නැංවූ සම්බන්ධතා’ යන 2.1 ප්රතිදානය ක්රියාවට නැංවීම මෙම සංරචකයෙන් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, ඊට පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුන (03) ඇතුළත් වේ.
ක්රියාකාරකම් 2.1.1.
විශේෂයෙන් කුඩා ඉඩම්හිමියන්ගේ හා තිරසර ගොවීන්ගේ නිෂ්පාදන පිළිබඳව දේශීය අගයදාම සිතියම්ගත කිරීම හා වෙළෙඳපොල ඇගයීම් පැවැත්වීම.ක්රියාකාරකම් 2.1.2.
ඉහළ කඳුකර ප්රදේශවල වෙසෙන කුඩා ඉඩම්හිමි ගොවීන්ට නිෂ්පාදන පිළිබඳව අවස්ථාවල විපුළ ඵල නෙළා ගැනීම පිණිස සිය ව්යවසාය හා ආයතනික සංවර්ධනය උදෙසා තාක්ෂණික සහයෝගය ලබා දීම.ක්රියාකාරකම් 2.1.3.
දේශගුණික සුහුරු කෘෂිකර්මයේ නියැලී සිටින කුඩා ඉඩම්හිමි සහ යැපුම් ගොවීන් සඳහා අගයදාම උත්ශ්රේණිගත කිරීමේ විකල්ප හඳුනාගැනීම හා ක්රියාත්මක කිරීම.
‘පරිසර පද්ධති සේවා සඳහා ගෙවීම් කිරීමේ යාන්ත්රණයක් ස්ථාපිත කිරීම’ යන 2.2 ප්රතිදානය ක්රියාවට නැංවීම මෙම සංරචකයෙන් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, ඊට පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුන (03) ඇතුළත් වේ.
ක්රියාකාරකම් 2.2.1.
කාර්යසාධනය පාදක මුදල් හුවමාරු යාන්ත්රණ පිළිබඳව සම්මුති සාකච්ඡා සඳහා ව්යාපාරික සිද්ධි කළඹක් සංවර්ධනය කිරීම.ක්රියාකාරකම් 2.2.2.
බහු පාර්ශ්වකරුවන්ගේ වේදිකාවේ කොටසක් ලෙස පරිසර පද්ධති සේවා සඳහා ගෙවීම් පිළිබඳ අතරමැදි ආයතනයක් පිහිටුවීම සහ එහි පාලන පද්ධතිය ස්ථාපිත කිරීම.ක්රියාකාරකම් 2.2.3.
ඉහළ ජල පෝෂක ප්රදේශයේ පරිසර පද්ධති සේවා ගෙවීම් යෝජනා ක්රම සඳහා අධීක්ෂණ යාන්ත්රණයක් ස්ථාපිත කිරීම.
සංරචක 3: ආයතනික ධාරිතා ශක්තිමත් කිරීම
ඉහළ ජල පෝෂක ප්රදේශයේ තිරසර ඉඩම් කළමනාකරණය සහ ඵලදායීත්වය වර්ධනය කිරීම පාලන යාන්ත්රණ ස්ථාපිත කිරීම’ යන 3.1 ප්රතිදානය ක්රියාවට නැංවීම මෙම සංරචකයෙන් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, ඊට පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුන (03) ඇතුළත් වේ.
ක්රියාකාරකම් 3.1.1.
උප-ද්රෝණි පරිමාණයෙන් ඒකාබද්ධ ඉඩම් පරිහරණ ප්රතිපත්තියක් සහ සැලසුම් යාන්ත්රණයක් සංවර්ධනය කිරීමක්රියාකාරකම් 3.1.2.
ඉඩම් පරිහරණය සැලසුම් කිරීම, දේශගුණයට අනුවර්තනය වීම, වෙළෙඳපල තොරතුරු සහ මැදිහත්වීමේ විකල්පයන්ගේ කාර්යසාධනය අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා හවුල් තොරතුරු පද්ධතියක් සංවර්ධනය කිරීමක්රියාකාරකම් 3.1.3.
තිරසර ඉඩම් කළමනාකරණය රාමුව සම්පාදනය කිරීම සහ ශෝධනය කිරීම
දියුණුවන දැනුම පාදක කරගත්, තත්යකාලීන කාලගුණය සහ වෙළෙඳපොළ තොරතුරු සඳහා ප්රතිචාරය දක්වන ඒකාබද්ධ ග්රාමීය උපදේශන ධාරිතා සංවර්ධනය කිරීම’ යන 3.2 ප්රතිදානය ක්රියාවට නැංවීම මෙම සංරචකයෙන් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, ඊට පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් තුන (03) ඇතුළත් වේ.
ක්රියාකාරකම් 3.2.1
උපෙ-ද්රෝණි මට්ටමේ සිට ග්රාම නිලධාරී මට්ටම දක්වා වූ ඉහළ සිට පහළ ස්ථර දක්වා විහිදුණු බහු – පාර්ශ්වකාර නවෝත්පාදන වේදිකා ස්ථාපිත කිරීම.ක්රියාකාරකම් 3.2.2
අනුවර්තනීය සහ තිරසර ඉඩම් කළමනාකරණය සඳහා ප්රාදේශීය ධාරිතා සංවර්ධනය කිරීමක්රියාකාරකම් 3.2.3
සන්දර්භයට ගැලපෙන විකල්පයන් සහ තිරසර ඉඩම් කළමනාකරණය, තිරසර ආකාරයට කෘෂි අස්වනු ඉහළ නැංවීම සහ අගයදාම වැඩිදියුණු කිරීමේ විකල්ප ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා සරළ භාවිත මාර්ගෝපදේශ, අත්පොත් සහ මෙවලම් සම්පාදනය කිරීම සහ සකස් කිරීම.